एआई प्रविधिबाट सञ्चालित हतियार नियन्त्रणमा विश्वव्यापी चुनौती
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिबाट सञ्चालित घातक रोबोट तथा ड्रोन हतियारको प्रयोग नियन्त्रण गर्न अन्तर्राष्ट्रिय नियम बनाउने प्रयासमा संयुक्त राष्ट्रसंघको वार्ता ठोस सहमतिविना टुङ्गिएको छ ।
जेनेभामा शनिबार सम्पन्न राष्ट्रसंघ समर्थित एक साताव्यापी सम्मेलनमा सहभागी देशहरूले घातक स्वचालित हतियार प्रणालीसम्बन्धी सम्भावित सम्झौताबारे सन् २०२८ सम्म थप छलफल गर्ने सहमति गरेका छन् । तर, हतियारको प्रयोग नियन्त्रण गर्न कानुनी रूपमा बाध्यकारी नियम बनाउने विषयमा सहमति हुन सकेन ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेससहित विभिन्न देश तथा अधिकारकर्मीहरूले यस वर्षभित्रै त्यस्ता हतियार नियन्त्रणसम्बन्धी बाध्यकारी सम्झौताका लागि वार्ता सुरु गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका थिए ।
निरस्त्रीकरण मामिलासम्बन्धी राष्ट्रसंघीय उच्च प्रतिनिधि इजुमी नाकामित्सुले वार्ताको परिणामलाई महत्त्वपूर्ण उपलब्धि भने पनि अपेक्षाअनुसार कानुनी सम्झौता हुन नसकेको स्वीकार गर्नुभयो ।
यसैबीच, ‘स्टप किलर रोबोट्स’ अभियानले सहमतिलाई कमजोर र अपेक्षाभन्दा कम प्रभावकारी भन्दै आलोचना गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय कानुनसम्बन्धी संस्था लेक्स इन्टरनेसनलकी संस्थापक बिट्रिस फिनले यस निर्णयले समस्याको समाधान थप दुई वर्ष पछाडि धकेलेको बताउनुभयो ।
ब्राजिलसहित अस्ट्रिया, बेल्जियम, आयरल्यान्ड, मेक्सिको, न्युजिल्यान्ड र पानामाले स्वचालित घातक हतियारको प्रयोग नियन्त्रण गर्ने नियम बनाउन वार्ता सुरु गर्न प्रस्ताव गरेका थिए । तर, उक्त प्रस्ताव सफल हुन सकेन ।
रुस र अमेरिकालगायत प्रमुख सैन्य शक्तिहरूले कडा नियन्त्रणको प्रस्तावमा अवरोध गरेको अधिकारकर्मीहरूको आरोप छ ।


