न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

एक महिनामै निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा ०.४ प्रतिशतले बढ्यो, कुल कर्जा ५८ खर्ब ८० अर्ब ६४ करोड पुग्यो

काठमाडौं, ४ असोज । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिना साउनमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा प्रवाह बढाएका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनमा निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जा २३ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँले बढेर ५८ खर्ब ८० अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

एक महिनाको अवधिमा निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा ०.४ प्रतिशतले बढेको हो। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा भने निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जा २ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँले घटेको थियो। यस आधारमा चालु आर्थिक वर्षको सुरुवातमै निजी क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह सकारात्मक दिशातर्फ गएको देखिएको छ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार वार्षिक विन्दुगत आधारमा २०८३ साउन मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जा ७ प्रतिशतले बढेको छ। यसले पछिल्लो एक वर्षमा बैंकिङ प्रणालीबाट निजी क्षेत्रको आर्थिक गतिविधिमा गएको कर्जाको आकार विस्तार भएको देखाउँछ।

संस्थागत क्षेत्रमा ६२.३ प्रतिशत कर्जा
बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जालाई हेर्दा गैर–वित्तीय संस्थागत क्षेत्रले सबैभन्दा ठूलो हिस्सा ओगटेको छ। साउन मसान्तमा निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जामध्ये ६२.३ प्रतिशत कर्जा गैर–वित्तीय संस्थागत क्षेत्रमा गएको छ।

त्यस्तै, व्यक्तिगत तथा घरपरिवार क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जाको हिस्सा ३७.७ प्रतिशत रहेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा गैर–वित्तीय संस्थागत क्षेत्रतर्फको हिस्सा ६२.७ प्रतिशत र व्यक्तिगत तथा घरपरिवार क्षेत्रतर्फको हिस्सा ३७.३ प्रतिशत थियो।

यसले निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा संरचनामा संस्थागत क्षेत्रको वर्चस्व कायमै रहेको देखाउँछ। यद्यपि, व्यक्तिगत तथा घरपरिवार क्षेत्रमा जाने कर्जाको हिस्सा पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही बढेको छ।

वाणिज्य बैंकको कर्जा बढ्दा विकास बैंकमा कमी
साउन महिनामा निजी क्षेत्रतर्फ कर्जा विस्तार गर्ने बैंक तथा वित्तीय संस्थाको प्रदर्शनमा भने समानता देखिएन।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जामध्ये वाणिज्य बैंकहरूको कर्जा ०.५ प्रतिशतले बढेको छ। वित्त कम्पनीहरूको कर्जा पनि ०.१ प्रतिशतले बढेको छ। तर विकास बैंकहरूको निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा ०.३ प्रतिशतले घटेको छ।

बैंकिङ प्रणालीमा कर्जा विस्तारको प्रमुख हिस्सा वाणिज्य बैंकहरूले ओगट्ने भएकाले उनीहरूको कर्जा प्रवाहमा आएको वृद्धिले समग्र निजी क्षेत्रको कर्जा विस्तारमा प्रभाव पारेको देखिन्छ।

घरजग्गाको धितोमा निर्भरता घट्दो
बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानीमा धितोको संरचनामा पनि केही परिवर्तन देखिएको छ। २०८३ साउन मसान्तमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको लगानीमा रहेको कुल कर्जामध्ये चालु सम्पत्ति अर्थात् कृषि तथा गैर–कृषिजन्य वस्तुको सुरक्षणमा रहेको कर्जाको हिस्सा १५.३ प्रतिशत पुगेको छ।

अघिल्लो वर्षको साउन मसान्तमा यस्तो कर्जाको हिस्सा १४.८ प्रतिशत थियो। अर्थात् चालु सम्पत्तिको सुरक्षणमा प्रवाह हुने कर्जाको हिस्सा केही बढेको छ।

यसैगरी, घरजग्गा धितो सुरक्षणमा प्रवाह भएको कर्जाको हिस्सा ६३ प्रतिशत रहेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जाको हिस्सा ६४.४ प्रतिशत थियो।

यसले बैंकिङ प्रणालीको कर्जा अझै पनि घरजग्गा धितोतर्फ ठूलो मात्रामा केन्द्रित रहे पनि यसको हिस्सा अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही घटेको देखाउँछ।

खनिजदेखि निर्माणसम्म कर्जा विस्तार
चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानीमा विभिन्न आर्थिक क्षेत्रबीच फरक–फरक प्रवृत्ति देखिएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनमा खनिज क्षेत्रतर्फको कर्जा ३.७ प्रतिशतले बढेको छ। त्यस्तै, धातुजन्य उत्पादन, यन्त्र तथा विद्युतीय सामान उत्पादन एवं मर्मत क्षेत्रमा बैंकको कर्जा लगानी ३ प्रतिशतले बढेको छ।

निर्माण क्षेत्रमा २.१ प्रतिशत, सेवा उद्योग क्षेत्रमा १.८ प्रतिशत तथा यातायात, सञ्चार तथा सार्वजनिक सेवा क्षेत्रमा १.२ प्रतिशतले कर्जा विस्तार भएको छ।

यातायात उपकरण उत्पादन तथा मर्मत क्षेत्रमा बैंक कर्जा ०.८ प्रतिशतले बढेको छ। थोक तथा खुद्रा व्यापार क्षेत्रमा ०.३ प्रतिशत र औद्योगिक उत्पादन क्षेत्रमा पनि ०.३ प्रतिशतले कर्जा बढेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

यी तथ्यांकले उत्पादन, निर्माण, सेवा तथा औद्योगिक गतिविधिसँग जोडिएका केही क्षेत्रमा बैंकिङ कर्जाको माग बढेको संकेत गर्छ।

वित्त, बीमा र अचल सम्पत्तिमा कर्जा घट्यो

सबै क्षेत्रमा भने कर्जा विस्तार हुन सकेन। साउन महिनामा वित्त, बीमा तथा अचल सम्पत्ति क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानी ५.१ प्रतिशतले घटेको छ।

त्यस्तै, कृषि क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जा ०.९ प्रतिशतले घटेको छ भने उपभोग्य क्षेत्रमा जाने कर्जा ०.६ प्रतिशतले घटेको छ।

अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण योगदान गर्ने कृषि क्षेत्रमा कर्जा घट्नु भने विशेष चासोको विषय बन्न सक्छ। कृषि उत्पादन, लगानी र व्यवसायिक गतिविधिका लागि बैंकिङ प्रणालीबाट जाने कर्जाको भूमिका महत्वपूर्ण हुने भएकाले आगामी महिनामा यस क्षेत्रको कर्जा प्रवाह कसरी अगाडि बढ्छ भन्ने विषय अर्थतन्त्रका लागि महत्वपूर्ण हुनेछ।

आवधिक कर्जा बढ्यो, विपन्न वर्ग कर्जा घट्यो
कर्जाको प्रकृतिअनुसार पनि साउनमा फरक–फरक अवस्था देखिएको छ।

साउन मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाहित आवधिक कर्जा १.५ प्रतिशतले बढेको छ। त्यस्तै, ट्रष्ट रिसिट (आयात) कर्जा १ प्रतिशतले, रियल स्टेट कर्जा अर्थात् व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जासमेत ०.७ प्रतिशतले र हायर पर्चेज कर्जा ०.१ प्रतिशतले बढेको छ।

तर विपन्न वर्गतर्फ प्रवाह हुने कर्जा ७.३ प्रतिशतले घटेको छ। अधिविकर्ष कर्जा २.६ प्रतिशतले, क्यास क्रेडिट कर्जा १.१ प्रतिशतले तथा माग तथा अन्य चालु पुँजी कर्जा ०.५ प्रतिशतले घटेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकमा उल्लेख छ।

यसले बैंकिङ प्रणालीमा कर्जाको समग्र आकार बढे पनि सबै प्रकारका कर्जामा समान रूपमा विस्तार नभएको देखाउँछ। विशेषगरी विपन्न वर्ग कर्जामा आएको उल्लेख्य कमीले लक्षित वर्गमा कर्जा पहुँचको अवस्थाबारे थप बहसको आधार तयार गरेको छ।

निजी क्षेत्रमा कर्जा विस्तार, अर्थतन्त्रमा कस्तो प्रभाव ?
साउनमा निजी क्षेत्रतर्फ २३ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ कर्जा थपिनुले बैंकिङ प्रणालीबाट आर्थिक गतिविधिमा जाने वित्तीय स्रोत विस्तार भएको देखाउँछ। व्यवसाय विस्तार, उत्पादन, निर्माण, व्यापार तथा सेवा क्षेत्रमा कर्जाको प्रयोग बढेमा त्यसले आर्थिक गतिविधिलाई गति दिन सक्ने अपेक्षा गरिन्छ।

तर कर्जाको आकार बढ्नु मात्र अर्थतन्त्रमा सुधारको पूर्ण सूचक भने होइन। कर्जा कुन क्षेत्रमा गएको छ, त्यसबाट उत्पादन र रोजगारी कति सिर्जना हुन्छ, निजी क्षेत्रको लगानी कति बढ्छ र कर्जाको प्रतिफल कस्तो हुन्छ भन्ने पक्ष पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

साउनको तथ्यांकले एकातिर निजी क्षेत्रतर्फ कर्जा विस्तारको सुरुवात सकारात्मक देखाएको छ भने अर्कोतर्फ कृषि, उपभोग र विपन्न वर्गतर्फको कर्जामा आएको कमीले कर्जा प्रवाहको क्षेत्रगत सन्तुलनबारे प्रश्न पनि उठाएको छ।

चालु आर्थिक वर्षको सुरुवातमै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा ५८ खर्ब ८० अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

अब आगामी महिनामा कर्जा विस्तारले निरन्तरता पाउँछ कि पाउँदैन, कर्जा उत्पादनशील क्षेत्रमा कति केन्द्रित हुन्छ र निजी क्षेत्रको लगानी तथा आर्थिक गतिविधिमा त्यसको प्रभाव कति देखिन्छ भन्ने विषय अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण सूचक बन्नेछ।

यसरी साउनको प्रारम्भिक तथ्यांकले बैंकिङ प्रणालीमा निजी क्षेत्रतर्फ कर्जा प्रवाह सुस्त गतिमै भए पनि विस्तारको दिशामा गएको देखाएको छ। कर्जा बढेको छ, तर त्यसको गुणस्तर, क्षेत्रगत वितरण र त्यसले अर्थतन्त्रमा पार्ने वास्तविक प्रभाव अबको मुख्य प्रश्न हुनेछ।