न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं, १० जेठ । लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थाको आधारस्तम्भ संसद हो, जहाँ जनप्रतिनिधिहरूले जनताका सवाल उठाउने, नीति निर्माण गर्ने र सरकारलाई जवाफदेही बनाउने काम गर्छन्।

तर, पछिल्ला दिनमा संसद, सरकार र नागरिकबीचको सम्बन्धलाई लिएर देखिएका बहसहरूले संसदीय मूल्य–मान्यतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको देखिन्छ।

नेपालको समसामयिक राजनीतिमा पुराना दलदेखि नयाँ राजनीतिक शक्तिसम्म सबैप्रति नागरिक अपेक्षा उच्च छ सुशासन, पारदर्शिता र भ्रष्टाचार नियन्त्रण।

तर, यी अपेक्षालाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्ने क्रममा आरोप–प्रत्यारोप, व्यक्तिगत आक्षेप र राजनीतिक ध्रुवीकरण झनै बढ्दै गएको छ। यसले नीति निर्माण र विकासका मुद्दाहरू ओझेलमा पर्न थालेका छन्।

सरकारले ल्याएका नीति, अध्यादेश वा निर्णयहरू संसदमा पर्याप्त छलफल बिना अघि बढाइँदा संसदीय प्रक्रियामाथि प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक हो।

संसदमा उठेका प्रश्नहरूको समयमै, स्पष्ट र तथ्यपरक जवाफ दिने जिम्मेवारी सरकारको हुन्छ। त्यस्तै, संसदको गरिमा कायम राख्नु सबै दल र सांसदहरूको साझा दायित्व हो।

नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूप्रति जनताको अपेक्षा परिवर्तनको थियो पुराना अभ्यासभन्दा फरक शैली, पारदर्शिता र जवाफदेहीता।

तर राजनीतिक प्रतिस्पर्धा केवल आरोप–प्रत्यारोपमा सीमित हुँदा जनअपेक्षा र राजनीतिक व्यवहारबीच दूरी बढ्दै गएको छ। यस्तै अवस्थामा पुराना दलहरू पनि आफ्ना विगत र वर्तमान अभ्यासप्रति आत्मसमीक्षा गर्न बाध्य हुन्छन्।

राजनीतिमा व्यक्तिगत चरित्र, सम्पत्ति वा आरोपहरूभन्दा पनि संस्थागत सुधार र नीति कार्यान्वयन महत्वपूर्ण हुन्छ। कुनै पनि दल वा नेताले आफूलाई पूर्ण रूपमा ‘शुद्ध’ वा अरूलाई पूर्ण रूपमा ‘दोषी’ ठान्ने प्रवृत्तिले लोकतान्त्रिक संस्कृतिलाई कमजोर बनाउँछ। छानबिन र जवाफदेहीता निष्पक्ष, प्रमाणमा आधारित र कानुनी प्रक्रियाबाट अघि बढ्नुपर्छ।

सरकार, संसद र राजनीतिक दलबीचको सम्बन्ध द्वन्द्वात्मक होइन, सहकार्यात्मक हुनुपर्छ। विकास, सुशासन र सार्वजनिक विश्वास कायम गर्न संस्थागत मर्यादा, संवाद र पारदर्शिता अपरिहार्य छन्। राजनीतिक असहमति लोकतन्त्रको हिस्सा हो, तर त्यो असहमति व्यवस्था कमजोर पार्ने दिशामा होइन, सुधारतर्फ उन्मुख हुनुपर्छ।

अन्ततः, लोकतन्त्रको सफलता नेताहरूको भाषण वा लोकप्रियतामा होइन, संस्थाहरूको मजबूती र नागरिक विश्वासमा निर्भर गर्छ। त्यसैले संसद, सरकार र राजनीतिक दल सबैले आत्मसंयम, जिम्मेवारी र जवाफदेहीताको संस्कारलाई प्राथमिकता दिनु आजको आवश्यकता हो।